{"id":43163,"date":"2026-11-02T10:36:03","date_gmt":"2026-11-02T09:36:03","guid":{"rendered":"https:\/\/zinebi.eus\/zinebi\/ohorezko-mikeldia\/istvan-szabok\/"},"modified":"2026-11-02T10:43:31","modified_gmt":"2026-11-02T09:43:31","slug":"istvan-szabok","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/zinebi\/ohorezko-mikeldia\/istvan-szabok\/","title":{"rendered":"Istv\u00e1n Szab\u00f3k"},"content":{"rendered":"

Ziur aski historiako zinemagile hungariar ezagunena den Istv\u00e1n Szab\u00f3k (Budapest, 1938), Budapesteko Goi Mailako Antzerki eta Zinema Eskolan hasi zituen ikasketak, eta, ondoren, Studio Bela Balasz prestigiotsuan jarraitu zuen ikasten, Europan zinema berriak sortu ziren urteetan. Film labur batzuen ondoren, The Age of Illusions<\/em>\u00a0 (\u00c1lmodoz\u00e1sek kora, 1965), Father <\/em>(Apa, 1966) eta LoveFilm<\/em>(Szerelmesfilm, 1970) egin zituen, aitortu gabeko trilogia bat, kutsu autobiografikoa duena, non protagonista gazteak arbuiatzen duten errealitate baten aurrean matxinatzen diren. Film horietan, Fran\u00e7ois Truffauten eragina atzematen da batez ere, eta errealizadoreak zinema zuzen bat bilatzen du, errealismo sozialistatik aldentzen saiatzen dena.<\/p>\r\n\r\n

Bere zinemak erabateko norabide aldaketa egin zuen Mefisto<\/em> (Mephisto, 1981) filmarekin: Faustoren mitoaren berrirakurketa bat da, Klaus Mannen eleberrian oinarritutakoa, non hierarka nazi batek, Hermann G\u00f6ring-en inspiratutakoak, Mefistofelesena egiten duen, Hendrik H\u00f6fgen (Klaus Maria Brandauer) aktorea hogeita hamarreko hamarkadaren hasierako Alemanian boterea bereganatzen hasi zen erregimen batekin kolaboratu dezan tentatzeko. H\u00f6fgenek nazien purgetan laguntzen du, antzerki ofizialeko aktore izarra bihurtu eta Estatuko antzerkiaren zuzendari bihurtzearen truke. Szab\u00f3k erregistro estetikoa aldatu zuen kutsu klasikoko film bat eta formaren distira ukaezin bat eraikitzeko \u2014ez da batere ezohikoa Lajos Koltai bere ohiko argazki-zuzendariarekin lan egiten duenean\u2014. Mefisto<\/em>k atzerriko film onenaren Oscar saria jaso zuen eta, besteak beste, gidoi onenaren saria Cannesko jaialdian. Horren ondorioz, Szab\u00f3k ospea hartu zuen nazioartean.<\/p>\r\n\r\n

1984an Coronel Redl<\/em> (Redl ezredes) egin zuen, oraingoan John Osborneren A patriot of me<\/em> lanaren egokitzapena, non izenburuko militarra, berriz ere Brandauerrek interpretatuta, oso bizkor igotzen duten maila militarrez, Francisco Jos\u00e9 enperadorearen armada austro-hungariarrarekiko erabateko leialtasunari eta inperioarentzako salatari gisa egiten duen lanari esker. Bi filmen argumentuen arteko paralelismoa agerikoa da, baita perfekzionismo formalaren bilaketa ere. Perfekzionismo hori bere geroko eszenaratzeen zigilu bihurtu zen, eta, aldi berean, jatorrizko gidoi propioak alde batera utzi eta aurretik zeuden obrak egokitzen hasi zen.<\/p>\r\n\r\n

Hungaria era batera edo bestera inoiz uzten ez badu ere, bere zinema nazioartera zabaltzen da. Hala, 1991n Glenn Close zuzendu zuen Meeting with Venus<\/em> filmean, koprodukzio britainiar-japoniar-estatubatuarrean. 1999an, Sunshine <\/em>filmean, beste sari batzuen artean, film onenaren Urrezko Globoa lortu zuen. Film horretan, Hungariako historiaren fresko bat sortu zuen, hiru denboratan: XX. mendearen hasieran, Lehen Mundu Gerran zehar aberastu zen familia judu batekin abiatzen da; ondoren, familia horrek berak Bigarren Mundu Gerran nazien errepresioa jasaten du, eta, azkenik, armada gorriaren barruan ustezko trama judu bat azaleratzeko kolaboratzen amaitzen du. Kasu honetan, Ralph Fiennesek interpretatutako pertsonaien bidez kontatzen du beti istorioa. Salaketa berriro ere, eta traizioa.<\/p>\r\n\r\n

2004an, Being Julia<\/em> filmarekin, bere emakumezko protagonista (Annette Bening) emakumezko aktore onenaren Oscar sarirako izendatu zuten eta, 2012an, interpretazio handien galeria zabaldu zuen, Helen Mirrenek The Door<\/em> film asaldatzailean zinema hungariarrera itzulita egin zuen lan bikainarekin. Orain arte egin duen azken filma Final Report <\/em>(Z\u00e1r\u00f3jelent\u00e9s, 2020) da, Hungariako egungo egoeraren kritika bat, kasu honetan osasungintzan zentratuta eta, berriro ere, Brandauerrek interpretatuta.\r\n\r\n<\/p>

Jes\u00fas Angulo<\/em> <\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ziur aski historiako zinemagile hungariar ezagunena den Istv\u00e1n Szab\u00f3k (Budapest, 1938), Budapesteko Goi Mailako Antzerki eta Zinema Eskolan hasi zituen ikasketak, eta, ondoren, Studio Bela Balasz prestigiotsuan jarraitu zuen ikasten, Europan zinema berriak sortu ziren urteetan. Film labur batzuen ondoren, The Age of Illusions\u00a0 (\u00c1lmodoz\u00e1sek kora, 1965), Father (Apa, 1966) eta LoveFilm(Szerelmesfilm, 1970) egin zituen, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":43159,"parent":371,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/page-hero-mikeldi.php","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-43163","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/43163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43163"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/43163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43165,"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/43163\/revisions\/43165"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/371"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zinebi.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}