Czech Focus

Maite dugun pertsona baten galeraren ondorengo bizitzari buruzko film labur bat da, eta live actioneko zein animaziozko teknikak erabiltzen ditu gai zail hori jorratzeko. Narratzaileen benetako bizipenak animaziozko sekuentziekin konbinatzen dira: egoera mingarriak berreraiki eta heriotzak goizegi jasan behar izan dituzten hiru gazteren pentsamenduak arakatuko ditugu.

Benetako grabazioetan oinarritutako dokumental animatu bat da, zeinak adikzioaren aurkako borroka aurkezten baitu, sinbolo bisualak eta lasterbideak erabilita. Pertsonaiekin batera, bidaia bat egiten dugu adikzioaren gurpil zorotik ateratzeko, espiralaren mutur batetik bestera. Oroitzapenak eta ziurgabetasuna daude, baina baita itxaropena ere.

Animaziozko film laburra Eskandinaviako herrialde hotz batean dago girotuta, XIX. mendearen hasieran, eta esnatzaile gisa, hau da, jendea esnatzen lan egiten duen agure baten istorioa kontatzen du. Bere bizitza beti da berdina, harik eta egun batean kanpai zahar distiratsu bat jasotzen duen arte.

Behin batean, urrutiko herrixka batean, tradizioak agintzen duen bezala, karpak Eguberri gau lasai eta zoriontsu baterako prestatzen ari ziren. Baina Eguberriek dagoeneko ez dituzte balio horiek betetzen, urte osoko kontsumoaren une goren bihurtu baitira. Bada egun sakratu horiek ohoratzeko bizitza galtzen duenik ere.

Ipotx jauna eguzkia hartzen ari da bere lorategian eta, bat-batean, hodei txiki batek eguzkia ezkutatzen du. Ipotx jauna nahiko haserre dago, baina, zorionez, oso ondo daki zer egin halako hodeiekin.

Txikitan zauritua izan zen neska batek bizirik du oroitzapen hori. Iraganean ez zituen izan, ez aitaren maitasuna, ez enpatia, eta ezin ditu bere sentimenduak berarekin partekatu. Ezin ditu oroitzapen mingarriak ahaztu, eta behin eta berriro eramaten dute etxera hildako txoritxo bat ekarri eta aitak inolako babesik eman ez zion egunera. Batzuetan oso zaila da sentimenduak agertzea eta maite duzun norbaitekin partekatzea. Batzuetan beranduegi da. Utziozu zure oroitzapen mingarriari hegan joaten, aske dabilen txoritxoa balitz bezala.

Maskota kuttun baten heriotzari aurre egitea zaila da, eta horretarako prestatzen saiatzen bagara ere, askotan ustekabean harrapatzen gaitu. Mutil baten eta bat-batean hiltzen den bere txakur Dederen istorioa da hau. Saminean murgilduta, mutikoak azkenean ulertzen du heriotzak ez duela zertan esan nahi Dede erabat joan denik.

Giza elkarrizketen eta haien logikaren geldialdien hiru arketipo. Bikaintasun bisuala sarkasmoaren zerbitzura.

Electra bere 10. urtebetetzean pentsatzen ari da berriz, oroitzapenak irudimenarekin eta ezkutuko ametsekin nahastuz. Bere fantasiazko munduan isolatuta dagoela, panpin biluziez, plastikozko gizonen gorputz atalez, marrubi urtsuz eta dentista tresnez inguratuta, bere harreman propioak eraikitzen ditu bere gorputzarekin eta sexualitatearekin. Haurtzaroko oroitzapenetan gero eta sakonago murgilduz, amaren aurkako errebeldia eta aitarenganako sentimendu nahasiak sentitzen ditu berriro. Electrak oroitzapenik mingarrienak zeharkatu behar ditu erreprimituta dituen sentimenduei ateratzen uzteko. Azkenean, bere 10. urtebetetzean benetan zer gertatu zen kontatzeko prest dago.

Komunismoaren eragina handia izan zen. Umezurtzak harrera familietatik zaintza erakundeetara eraman zituzten. Animaziozko dokumentalak erakunde batean hazi zen gizon baten eta arazoari kanpotik heltzen dion emakume baten lekukotza jasotzen ditu, eta agerian uzten du, komunismotik aske 30 direnetik urte igaro diren arren, Txekiako Errepublikak iraultza bat behar duela oraindik ere arlo horretan.

Abeltegi industrial bateko oiloak askatzeko erreskate misio bat oso gaizki ateratzen da eta lau aktibistez osatutako taldeak baso babesgabera ihes egin behar du. Han, muturreko egoerak eta dilema etikoak izango dituzte, eta ikuspegi berriak ikasiko dituzte, hala nola natura ez dela animalientzako leku segurua.

Iletsu baso ilunez inguratutako soilgune batean bizi da, bere adiskideak diren animalien talde batekin batera. Beren elikagai bakarra hazi laranja bakan batzuk dira, lurra ukitu ahala fruitu handi eta distiratsu bihurtzen direnak. Iletsuren lagunak ez dira ausartzen baso beldurgarri horietan sartzera, baina bera aspertuta dago beti zain egoteaz.

Itsasoa, eguzkia, hondartzak eta oporrak familiarekin. Hautatu katalogoan amestutako zure jomuga, egin maletak eta aurrera! Baina, eta hotela ez bada espero bezain zoragarria, zure logelak ikuspegi nahiko kaskarra badu, afaria harrigarriki exotikoa bada eta zure maletek bere kasa bidaiatzen badute? Familia da garrantzitsuena!

Hurikán larrituta dabil bere garagardo saltoki gustukoena itxieratik salbatzeko; upel berri batekoa eskatzen du, gustatzen zaion tabernaria txundituta utzi nahian. Pragako barruti basati batean, lapurrei, poliziei eta bere egarriari berari aurre egiten die. Upela lortu arren, tentaldian erortzen da.

Filma beirazko masa gogorra beren irudimen poetikoen irudi magiko bihurtzen dutenei eskainia dago: beiragile txekiarrei. Inspirazio bila, artistak ameslari begiratzen dio euriari leihotik.

Txakur baten gorpua, zabortegi bat eta sits ederrak zeruan hegan. Halakoxea da Steve-n bizitza, etsi-etsian bere arima kidearen bila dabilen bizkarroiarena. Zoritxarrez, inorengana gerturatzeko ahalegin guztiak etsipenean amaitzen dira: Beste txakur batengandik salbatu duen txoria hil egin da; ukitu duen arratoia hil egin da; labezomorroek, bere lagun izatearen plantak eginez, ia dena kendu diote. Aurreko eramaile baten hezurduran erabat etsita, ia bizitza galtzen du uzta biltzeko makina zital baten gurpilen azpian, baina azken unean, istorioaren hasierako txoria berriro agertzen da bera salbatzeko. Baina, benetan, ez da txori berbera: beste bizkarroi bat bizi da orain hildako txoriaren hesteetan. Stevek aurkitu du azkenean bere arima kidea.

Lehen begiratuan, Kameleoik eta Kiwik bikote bitxia osatzen dute: lehenengoak atentzioa ematen du bere kolore aldakorrekin, Kiwi burusoilak, aldiz, ihes egiten dio arretari eta beti dago beldurrak jota. Baina hurbiltzen ari den ekaitz batek teilatua birrintzen duenean, ez dago desberdintasunentzako lekurik: elkarri lagundu behar diote itsasertzean zain dagoen ontzira iristeko! Ez da zeregin erraza, ordea! Arka hautatutako bikoteentzat soilik da eta, Kameleoi, bere mingain handiarekin, eta Kiwi begiokerra ez daude hautatuen artean. Azkenean, ontzian sartzea lortzen dute, baina arazoak hasi baino ez dira egin: Kiwi eta Kameleoi nahi gabeko eta ustekabeko zama bihurtzen dira, eta ontziko ordena hausten dute. Arka jada itsasoratu da eta lurra azkar gelditzen ari da urpean…

Abiadura handiarekiko zaletasuna jaioberriengan ere ikus daiteke ia gaur egun. Filmak erakusten du zaletasun hori, kontrolatu ezean, autosuntsitzailea eta suizida ere izan daitekeela. Horrela aurkezten du behintzat Trnkak istorio satiriko honetan.

Herriko festa hasi da eta Róza ez dute dantzatzera gonbidatu. Bat-batean, ezezagun bat agertzen da, Róza dantzatzera gonbidatzen du eta zapata gorri pare bat ematen dizkio. Róza grina handiz hasten da dantzan eta berehala erakartzen du denen arreta. Handik gutxira ikusten du ezin dituela oinetakoak kontrolatu eta, aitzitik, zapatek bera kontrolatzen dutela.

Topaketa erromantiko batzuetan parte hartzen duen neska gazte bat hainbat gizonekin geratzen da bikotekide egokia aurkitzeko. Bere aukerak esperientzia erromantiko mota ezberdinak hautatzeko prozesu gisa aurkezten zaizkio.

Apartamentu-eraikin bat, biztanle egozentrikoz betea: zaintzaile guztiz akitu bat eta sexualki frustratutako bere emaztea, orein alargun bat bere penak alkoholetan itotzen... Beren arazoei aurre egiten saiatzen diren bitartean, konponbide zaileko triangelu batean aurkitzen dute beren burua, irtenbide zentzugabe eta irrazionalen bila. Ondorioak erraz bihur daitezke iraunkor, iraunkorregi, batzuetan. Filma Bibliako istorio oso ezagun baten egokitzapen moduko bat da, munduak batzuetan duen funtzionatzeko moduari buruzko narrazio garaikide garratz bat.

Film labur animatua Bigarren Mundu Gerran zehar naziek Txekoslovakia okupatu zuten garaiko hiri kondaira batean oinarritzen da. Malgukidun oinetakoak dituen mamu mendekatzaileak Pragako kaleen gainetik jauzi egin eta okupatzaileen aurka borrokatzen da. Naziek Golema —Juduen auzo zaharreko izaki artifizial beldurgarri bat— esnatzea eragotzi behar du. Superheroi klasikoen aldaera txekiarra da. Hau ez da komikigileen fantasiak sortutakoa. Herri kondairetatik sortu zen zuzenean.

Ahizpa Handia —benetan erraldoia— paisaia mortu baten hondarretan harrapatuta dago. Bere burua zaintzeko modurik ez duenez, bere ahizpa txiki nahigabetuari dagokio zama guztia. Baina Ahizpa Handiak hazten eta bere tranpan hondoratzen jarraitzen du. Ahizpa txikia hori geldiarazten saiatzen bada ere, gau bakarra geratzen zaio agur esan eta askatzeko.

Erreginak haren aurpegia ikusi ondoren hiritik bota zuten musikari etxegabeari buruzko film bat. Zaingoak instrumentua ere suntsitu zion, baina ez zuen konpontzeko motibazioa galdu.

Filmak oroimena arakatzen du, gure identitatearen edukiontzi gisa. Egilearen eta garuneko tumore bat izan zuen bere anaiaren istorio pertsonalean oinarritzen da. Filmaren narrazioak eta formak errealitatea oroimena hondatuta izanda hautematearen ideiari jarraitzen diote. Animaziozko dokumentalak artearekin eta teknika zinematografikoekin esperimentatzen du, generoen arteko mugetan oreka aurkituz.

Gerrak suntsitutako hiri baten hondarretan, mutiko batek bizirik jarraitzen du. Borrokarako makinengandik ezkutatzen ari da, eta apurtutako jostailu zaharrak biltzen ditu, ondoren aterpera eraman eta konpontzeko. Bere lagunak eta familia ordezkatzen dituzte. Egun batean, Gabonetako opari bat aurkitzen du eta hura hartuta korrika doa barraken muinora. The Christmas ballad haurren jolasen magia boteretsu horren istorioa da, zeinak gorrotoaren hormak hautsi eta itxuraz etsaiak direnak elkartzen baititu. The Christmas Ballad Bretislav Pojarren azken gidoian oinarritzen da.

Neska batek jostailu berriak aurkitzen ditu Eguberrietako zuhaitzaren azpian eta orain arte gustukoen zuen trapuzko panpinarekiko interesa galtzen du. Iluntzean ohera sartzen da. Panpina bizidun bihurtzen da ametsetan eta lagunaren bihotza berreskuratzen saiatzen da.

Gure munduaren antz handia duen mundu bateko animaziozko film labur bat. Aldirietako bere etxetik doan familia batekin hasten da. Etxeak, ordea, ezin du jasan. Eta, hala, familia bilatzeko bidaiari ekiten dio. Etxeari geratzen zaion arrasto bakarra txartel gorri distiratsu bat da, zeinak hiriko inguru bitxi batera eramaten baitu, non etxe robotizatu eta automatizatuak dauden. Hor egongo al dira jabeak?

The Kitek heriotzaren gaia modu metaforiko eta sinbolikoan jorratzen du. Mutiko baten eta aitonaren arteko harremanaren bidez, filmak erakusten digu inor ez dagoela hemen betiko eta izaki bizidun guztiek hil behar dutela, baina, aldi berean, gogorarazten digu heriotzak ez duela zertan gure bidaiaren amaiera izan.

Mutiko batek korapilo bat egiten du bere musuzapian, bere etxerako iturgin bati deitzea ez ahazteko. Futbolak distraituta dagoela, musuzapiak bizitza hartzen du eta inguratzen duen mundua esploratzen du.

Filma grotesko ilun bat da, itsututako lapur bati buruzkoa, zeinari, azkenean, beste munduko bere biktimek bere ondasun preziatuena lapurtzen dioten: odola. Filmak live-actiona eta animazioa nahasten ditu, adierazpen artistiko handia du.

Josef Hoblík jostailugileak Adolf Hitlerren panpin bat egiten du gau batean. Baina kalean dabilen SSetako gizon batek zerbait susmagarria ikusi eta Hoblíken tailerrean sartzen da. Nagusiak zurezko diktadorea tximiniara bota eta leihotik ihes egiten du.

Diligentzia bat larrea zeharkatzen ari da, neska eder bat eta bere aita daramatzala. Zaldizko abeslari bat, pistolari trebe bat, diligentziaren ondoan agertzen da, neska ederrari bere maitasuna aitortzen dio, eta berriro desagertzen da. Sakan batean, ezezagun zital bat diligentziara igo eta neska limurtzen hasten da.

Gerraren aurkako film bat, dei bakezale sendoa duena; gizakion historia eta indarkeria eta gerra betidanik elkartuta egon direla ohartarazten du, kobazuloetan bizi ginenetik bonba atomikora arte, zeinak zibilizazio-ahalegin guztiak erabat suntsi ditzakeen.

Sylvieren bizitzak erantzukizunen erritmoari jarraitzen dio. Eta eraginkorra da, ez du akatsik egiten, zoragarria da eta… nekatuta dago. Istripu txiki bat gertatzen da eta dena aldatzen da... edo agian ez.

Hemendik oso urrun, belar gaiztoez jositako zelai amaigabeak hedatzen dira. Haien erdian, lorategi eder bat ezkutatzen da, Lorezainak arreta handiz zaintzen duena. Bere pairamena probatu egiten da ekaitz bortitz batek lorategia belar gaiztoen haziz betetzen duenean. Hasieran gaitzik gabea dirudien topaketa hil ala biziko borroka bihurtzen da pixkanaka. Lorezainak ahalegin guztiak egiten ditu oinarrizko indar hori garaitzeko, baina bere beldurrak eta sarkinei kosta ahala kosta aurre egiteko gogoak arriskuan jartzen dute bere mundu osoa.