Bilboko Dokumentalen eta Film Laburren Nazioarteko Zinemaldiko (ZINEBI) filmen funtsean, 340 filmez osatua eta Euskadiko Filmategian gordailatua, lata bat zegoen beste hainbaten artean. Lata horren barruan, Latinoamerikako zinemaren historiaren zati bat gordetzen zuen marrazki bizidunetako film bat. Diktaduren, indarkeriaren eta erbestearen inguruko istorioa. La persecución de Pancho Villa (1978) zen filma, Grupo Cine Sur taldearena. Zinema egiten duen kolektibo bat da, eta haren borroka eta zinema egiteko modua berreskuratu ditugu saio honetan.
Grupo Cine Sur taldeak animazio politikoko zinema egin nahi zuen. Cuernavacako (Morelos) animazio mahaietatik, 1976ko kolpe zibiko-militarraren ondoren Argentinan erbesteratutako gazte taldeak La persecución de Pancho Villa kantatzen zuen — obra hori Habanako lehen Zinemaldian saritu zuten —. Aurrerago, Cine de la Base kolektiboarekin elkarlanean, Iraultza Sandinistaren utopiari buruz alfabetatu zuten Nikaraguan, El compa Clodomiro (1981) telesailaren bidez.
1978an Bilbon La persecución de Pancho Villa aurkeztu ondoren, 1982an itzuli ziren jaialdira, El compa Clodomiro telesaila erakusteko. Gaur, 45 urteren ondoren, Grupo Cine Sur taldea ZINEBIra itzuli da hiru film laburrekin, gure garaiko memoria eta zinema eraikitzeko eta egiteko moduei buruz hausnartzera gonbidatzen gaituztenak.
Elías Querejeta Zine Eskolak bultzatutako “ZINEBI Gordailua” ikerketa proiektuaren emaitzen parte da saio hau. 2025-2026 bitartean, proiektuko taldeak kolektiboaren obra ikertu zuen, eta kideak elkarrizketatu zituen Argentinan, Mexikon, Frantzian eta Dominikar Errepublikan. Ikerketa koral honen aurrerapenak saio honetan aurkeztuko dira La persecución de Pancho Villa (1978, 8″), El compa Clodomiro y el capitalismo (1981, 4″) eta El compa Clodomiro y la explotación (1981, 4″) filmekin batera.
Depósito ZINEBI
Andrea Velasco, Andrés Monraz, Ane García, Carmina Frankel, Carolina Monti
Lili Massaferro militanteak lagun estatubatuar bati bidalitako gutun bat off-eko ahotsean eta Argentinako hainbat komunikabideetako artxiboko materiala, Liliren historia pertsonalaren eta bere konpromiso politikoaren laburpen bat egiteko, Argentinaren historia bera ere barne hartuta: peronismoa Evitarekin, bere seme Manoloren heriotza, 70eko hamarkadako mugimendu feminista peronista.
Animazio, dokumental eta argazki animatuko tekniken konbinazio batekin, Clodomirok kapitalismoak egungo gizartean izan duen garapena azaltzen du. Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko (UNAM) Filmategiko 16 mm-ko proiekzio-kopia baten digitalizazioa proiektatuko da.
El compa Clodomirok komunitateen barruko klaseen banaketa kontatzen du, baita historian nazio esplotatzaileak eta nazio esplotatuak nola agertu ziren ere. Martín Salinasen artxibo pertsonaletik berreskuratutako euskarri magnetikoan egindako kopia baten digitalizazioa proiektatuko da.
Kontakizun epiko gisa, animazio lanak Pershing jeneralaren zigor-espedizioa kontatzen du. Pershing jeneralak Estatu Batuetako Armadari aurre egin zion Mexikoko lurraldean sartu eta Villaren tropa iraultzaileak jazarri zituenean. Filma izen bereko corridoan oinarritzen da, zeinaren ahapaldiek gertakizuna kontatzen baitute, genero herrikoi horrek berezko dituen umorearekin eta irudimenarekin. Elías Querejeta Zine Eskolan ZINEBI funtseko 16 mm-ko proiekzio-kopia batetik egindako digitalizazioa proiektatuko da.
