Sei urte igaro dira jada Pino Solanas, La hora de los hornos (1968) edo Memoria del saqueo (2004) dokumentalak sinatu zituen zinemagile argentinarra hil zenetik. Bere militantzia politikoa dela eta, lan laburrago bat utz zezakeen (Triple A-k heriotza-mehatxua egin zion, eta Itsas Armadako komando bat Videlaren izuaren hasierako garaietan bera bahitzen saiatu zen), eta, diktaduraren erruz, obra zabalago bat utz zezakeen.
2007an Argentina latente sinatu zuen, bere herrialdean galdu zena, izan zitekeena eta izan ez zena, zer egin zitekeen adierazten duen dokumental bat: filmak berrikustea merezi du, baita eguneratzea ere, argentinar zinemarekin amaitu nahi duen argentinar gobernu baten hiru urteren ondoren. Gaur.
Essential Docs-en aurtengo edizioaren programazioa gidatzen duen argia aurkitzen dugu Solanasen film hartan: erresistentzia egiten duten dokumentalak; desberdintasuna eta desberdinak elkarrekin bizitzea harrotasunez aldarrikatzen dutenak; zigorgabetasunez egiten den edo egin zen bidegabekeria salatzeaz harro agertzen direnak; salatzen dutenak indarkeria gizateriaren gain gero eta maizago dela garaile, eta suhartasuna eta diktaduraren inposaketa argudioen (gutxi azaldutakoak bezain ugariak dira) eta demokraziaren balioen gainean gailentzen direla.
2026an, besteak beste, Laura Poitras eta Barbara Kopple maisuen filmak aurkeztuko ditugu, baita Bill Morrison, James Benning, Kamal Aljafari edo Albert Serrarenak ere, Jonas Spriestersbach edo Ahmed Hassouna palestinarraren lan birtuosoekin batera.
Horiek guztiak, Estatuko dokumentalisten labealdi onenaren harro egoteko moduko film berrienekin batera: Xiana do Teixeiro eta David Bauterenak, edo dokumentalisten belaunaldi berri batenak (asko ZINEBI Networking-ek bultzatuak), hala nola Xisi Sofía Ye Chen (Visions du Réel-eko Epaimahaiaren Sari Nagusiaren aurtengo irabazlea), Rafael Molés eta Pepe Andreu, Izaskun Arandia edo Samuel Nacarrenak. Zinema latentea ekartzen digute, inork zinemarekin amaitzeko nahia izan arren, hor jarraituko duen zinema.
Zer da eguneroko intimo bat?
CRÍASek nerabeen dozenaka egunkari irekitzen ditu lehen aldiz, zeinak betiko itxita baitzeuden. Filmak birgaitze literarioko ariketa bat egiten du: historikoki gutxietsitako liburuak erreskatatzen ditu eta gorputz komun bat ikusarazten du, non idazkera intimoaren eta haren suntsipenaren genealogia posible bat entseatzen den.
CRÍAS zirriborro zinematografiko bat da. Ibilbide feminista bat, pinpirinkeriatik politikoa den horretaraino. Eta, baita ere, lagun batek esan zuen bezala, «gure eguneroko guztiekin egindako film-zine bat» da.
